Rysunki, które przeszły przez piekło. W Pruszkowie pokazują Cierpiącą Warszawę

W Muzeum Dulag 121 pojawiły się szkice, od których trudno odwrócić wzrok. Dwadzieścia jeden rysunków Ludwika Cieślika pokazuje Warszawę z czasu Powstania Warszawskiego, a potem drogę ludzi wypędzonych do obozu w Pruszkowie. To cykl wydany już w 1946 roku, ale jego siła bierze się także z tego, że autor sam przeszedł opisaną w nim drogę. Wystawa ma pozostać w muzeum do kwietnia 2027 roku.

• Warszawa pokazana bez upiększeń
• Artysta, który narysował własną drogę
• Pruszkowski obóz w centrum tej opowieści

Warszawa pokazana bez upiększeń

Muzeum Dulag 121 prezentuje cykl „Cierpiąca Warszawa r. 1944” jako jedną z ważniejszych artystycznych opowieści o losie cywilów po wybuchu powstania. W tece znalazły się szkice wykonane węglem i ołówkiem, a każdy z nich prowadzi przez kolejne etapy wojennego dramatu – od miasta objętego walkami, przez wysiedlenie, aż po pobyt w obozie przejściowym w Pruszkowie.

To zbiór szczególny także dlatego, że należy do nielicznych znanych prac tak mocno skupionych na Dulagu 121. Z perspektywy Pruszkowa to ważne, bo obóz bywa opisywany w dokumentach i relacjach, ale tu dostaje jeszcze wymiar obrazów wykonanych przez świadka wydarzeń.

Artysta, który narysował własną drogę

Autorem cyklu był Ludwik Heller, przedwojenny grafik i plakacista, ukrywający się podczas wojny pod nazwiskiem Ludwik Cieślik. Jako osoba pochodzenia żydowskiego w latach 1941–1944 ukrywał się w Warszawie, a pod koniec Powstania Warszawskiego został wypędzony do Dulagu 121.

Później trafił do Nasiechowic na Kielecczyźnie, gdzie przebywał do czasu przełamania frontu przez Armię Czerwoną w 1945 roku. Ta biografia zmienia sposób patrzenia na szkice – nie są wyłącznie zapisem cudzych doświadczeń, ale także osobistym świadectwem człowieka, który znalazł się po obu stronach wojennego cierpienia.

Pruszkowski obóz w centrum tej opowieści

W pracach widać tłumy czekające na selekcję, wydawanie posiłków i przepełnione hale obozowe. Jest też strach, bezsilność i wyczerpanie ludzi wypędzonych ze stolicy. To właśnie ten ludzki wymiar sprawia, że wystawa wykracza poza samą historię sztuki i staje się ważnym źródłem wiedzy o tym, co działo się z setkami tysięcy osób przewiezionych do obozu przejściowego.

Dla osób odwiedzających muzeum to rzadka okazja, by zobaczyć Pruszków nie tylko jako miejsce na mapie wojennych wydarzeń, lecz także jako punkt, przez który przechodziły losy mieszkańców Warszawy po upadku powstania. Wystawa w Muzeum Dulag 121 potrwa do kwietnia 2027 roku.

na podstawie: Powiat.